Perşembe , 26 Kasım 2020
çember

Çember, Daha Kolay Sayılar Varken Niçin 360 Dereceye Bölünmüştür?

Matematikte bazı ölçüler çok da fazla alışıldık sayılara haiz değildir. Mesela aşama, hesaplaması kolay olan şekilde 10’un kuvvetleri ile ölçümlenmemiştir. Bu durumun sebebine yönelik değişik teoriler var. 

360 sayısı ilk bakışta problem yaratacak bir sayı şeklinde duruyor. Bilhassa de genç nesiller bu mevzuda oldukça sorun çekebiliyor. Sadece 360, burada ideal nokta haline geliyor. 10 yada 100 şeklinde bir sayı olsaydı, hesaplamaların çoğunda ciddi baş ağrısı yaratırdı. 

çember

360, 7 haricinde 1 ila 10 arasındaki her sayıya tam olarak bölünebiliyor. 360’ın tam 24 değişik böleni var. (1,2,3,4,5,6,8,9,10,12,15,18,20,24,30,36,40,45,60,72,90,120,180, 360) 360’a kadar, bu kadar oldukça böleni olan başka sayı yok. 100’ün ise bölen sayısı 9. Asal olmayan sayılar içinde en oldukça bölünene haiz olanlardan önde gelen 360, bu anlamda iyi bir temel sayı olarak kabul ediliyor. 

Bir yılda niçin 365 gün var? Niye 300 ya da 400 değil? Bunun sebebi matematiksel değil doğal ki sadece bu durumu gözlemlemek, atalarımızı matematiksel anlamda etkilemiş olabilir. Antik dönemlerde Persler ve Kapadokya’da yaşayan halklar, gökyüzünü izledi ve Güneş’in bir çemberi 365 günde tamamladığını keşfetti. İşlemi kolaylaştırmak için takvimi 360 güne böldü ve 6 yılda bir takvimi eşitlemek için Artık ay uygulaması yaptılar. Ek olarak ay senesinde da 355 gün var (Ramazan ayının başlangıç zamanı o yüzden değişmiş olur.)  İkisi arasındaki ideal sayı da 360. 

daire

Bir öteki teoriye bakılırsa bir çemberin 360 aşama olmasının sebebi Babillilerin o şekilde istemesidir. Babilliler, sayı saymada 60’lık sistemi kullanıyordu. Karşılaştırma açısından biz, 10’luk sistem kullanıyoruz ve 10 tane rakamımız var. Kısaca ilk 10 rakamın aynı bulunduğunu varsayarsak, Babil sisteminde yazılan 10, bizim sistemimizde 60’a karşılık ediyor. 

Babil’de parmakla sayma alışkanlığı da vardı. Sağ el parmaklarının boğumlarını, başparmak hariç olarak saydığınızda 12 çıkıyordu. Sol eldeki parmakların sayısı 5. İkisinin çarpımı ise 60. (Babilli çocuklar muhtemelen matematiğe oldukça yatkındı.) 

derece

“İyi de o vakit niye 60 değil de 360 yapmışlar?” sorusunun cevabı da üçgenlerde yatıyor. Eşkenar üçgenin tüm açıları 60 derecedir ve Babillilere bakılırsa bu biçim bir temeldir. Merkezden kenara değecek şekilde 6 tane eşkenar üçgen sığdırılabilir. 6×60 da 360 eder. 

Ek olarak Hindistan’da antik bir yapıt olan Rigveda,’da bir çemberin 360’a bölünmesiyle ilgili de bir parça vardır. 

“On iki konuşmacı bir tekerde, üç merkezde

Bunu kim anlayabilir? 

Üstünde dizilmişler 360’ı birden mandal şeklinde

En azından sallanmıyorlar”

Kısaca çemberin niye 360 aşama olduğuna dair bir cevabımız yok fakat birden fazla teorimiz var. Kişisel olarak en yakın olduğum görüş ise matematiksel görüş zira sistemler, baskın kültüre bakılırsa değişebiliyor.

One comment

  1. Some genuinely interesting points you have written.Helped
    me a lot, just what I was searching for :D.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir