Cumartesi , 26 Eylül 2020
Veganlık 1 – vegan nedir 5e10b435d9070

Veganlık

Vegan bir beslenme biçimidir; beslenme ihtiyacı için hayvansal besin tüketmemektir.

Vegan yiyecekler, vegan rejimi, vegan ünlüler derken önümüz arkamız, sağımız, solumuz vegan oldu. Kimileri veganlığa tutkuyla bağlıyken kimileri de bu felsefeyi vegan saçmalığı olarak tanımlıyor. Her insanın görüşüne saygı duyarak ikimiz de objektif bir yazı kaleme almak istedik. Bir taraf saçmalık olarak tanımlarken öteki taraf bunu bir tutku olarak nitelendiriyorsa vardır bir hikmeti! Vegan, veganlık, vegan olmak ne demek bundan bahsedelim. Vegan bir beslenme biçimidir; beslenme ihtiyacını hayvansal gıdalardan sağlamama anlamını taşır. Vegan yaşam tarzına gore hayvandan gelen et ve süt de dahil her şey reddedilir. Hatta hayvansal yağlarla üretimi meydana gelen ürünler -ki bunlara kozmetik ürünler de dahil- de yasak listesini oluşturur. Bu felsefenin temelinde sıhhatli yaşamak kadar, çevresel etik kurallarına uygun olmak da önemlidir.

imagesVegan ne demek?

Vegan kelimesi ilk olarak vejetaryen kelimesinden üretildi. Vejetaryen genel anlamda “vejeteryan” olarak bilinir sadece doğru yazımı “a” harfi iledir; vejetaryen. Felsefenin mimarı Elsie Shrigley ve Donald Watson. Bu kelime yaşamımıza ilk olarak 1940’lı yıllarda girdi. Veganizm felsefesinde et ve süt ürünleriyle beraber yumurta, deri, bal, yün ve ipek şeklinde ürünler de bulunmuyor. Doğrusu iş aslına bakarsak giysiye kadar gidiyor. Veganlığın temelini çevreyi koruma, sıhhatli beslenme, hayvanlara saygı duyma şeklinde kavramlar oluşturuyor. Bilhassa çiftlik hayvanlarının bir nevi işkence görerek kesilmesi sebebiyle hayvanları korumak için onlardan gelen her türlü gıda, kürk ya da yünü reddediyorlar. Vegan beslenme sıhhatli yaşamı ilke edinse de aslına bakarsak oldukça daha sıhhatli olmayabiliyor ileri evrede. Eğer dikkat edilmezde protein, kalsiyum ya da B12 vitamini şeklinde bazı vitamin eksikliklerine yol açıyor ve neticede vücutta tahribata niçin oluyor.

Vegan yiyecekler

Vegan beslenme biçimini destekleyen kişiler, hayatlarına devam edebilmeleri için bir anlamda “denk beslenme” anlayışı olarak tanımladığımız bir beslenme şeklini de benimsemeleri gerekiyor. Hayvansal ürünleri reddederken, onlardan yaşadıkları kayıpları başka sebzelerle gidermeye çalışıyorlar ki bu bir bakıma zorunluluk şundan dolayı aksi halde vücutlarında ciddi mineral, vitamin, protein kaybı olur bu da sıhhatli besleneyim derken sağlıksız bir yaşam tarzına mecburi iniş yaptırır. Peki veganlar ne yer, gelin birazcık bunu konuşalım.

  • Etten alamadıkları proteini bir halde almak zorundalar. Bunun için tercih ettikleri gıdalar şunlar; ıspanak, bezelye, karalahana, brokoli, börülce şeklinde yeşillikler, fasulye, mercimek, nohut, bulgur, tam buğdaylı ekmekler ya da makarnalar, badem, ceviz, kaju şeklinde kuru yemişler. Ek olarak büyük bir protein deposu olarak malum mantar da öğünlerinde önemi bir yer meblağ.
  • Kuru meyvelerin, bitkisel yağların, tahılların ve soyanın yer almış olduğu bir vegan rejim listeleri vardır.
  • Canları tatlı çekmez mi? Elbet çeker. Sadece çikolata yemezler şundan dolayı içinde süt vardır ve süt hayvansal bir gıdadır. Bunun yerine bitter çikolata bölgeler; içinde süt olmadığı için veganizm felsefesine uyumludur.
  • Eğer illa süt kullanmaları gerekiyorsa bunu badem sütü ya da Hindistan cevizi sütü şeklinde ürünlerden alırlar. Bilhassa tofu, veganların sık tercih etmiş olduğu bir Uzak Doğu besinidir şundan dolayı soya unu ile yapılır.
  • Bitkisel kaynaklı tüm yağlara dostturlar, yanı sıra zeytinyağı da tüketebilirler. Gıda gereksinimlerini bir tek sebze yemeklerinden karşılarlar. Vegan olmaya yeni başlayanlar için zor bir sıralama olabilir şundan dolayı neredeyse her şeyin içinde bir hayvansal besin bulunur. İlk zamanlar tek tek düşünülse de zaman içinde bu felsefe benimsenir.

images (2)Vegan, vejetaryen farkı nedir?

Birbirine çoğunlukla karıştırılan kavramlardır neticede ikisi de aslına bakarsak benzerdir. Aralarındaki temel farkları şu şekilde anlatalım. Veganlar bal, süt ürünleri ve yumurta da dahil olmak suretiyle hayvansal hiçbir gıdayı kabul etmiyorlar ve tüketmiyorlar. Yalnız et ve süt ürünleri ile sınırı olan değil bununla birlikte hayvanlara ilişkin deri, süet, yün, ipek, hayvansal ürün içeren kozmetik ürünlerine de karşılar. Veganların bu tercihi bir tek sıhhatli yaşam için değil bununla birlikte etik sebeplerle de yapıyorlar. Vejetaryenler ise hayvanların öldürülmesine karşı oldukları için hayvansal gıdaları reddediyorlar. Et yemeği sevmediği için vejetaryen olanlar da var, hayvanların gördükleri zulme tepki olması için etini yemeği reddedenler de var. Vejetaryen kendi içinde çeşitlere ayrılıyor. Mesela hayvansal besin olarak bir tek yumurta yiyenlere ovo vejetaryenler deniyor. Hem yumurta hem süt ürünleri tüketenlere ise lakto-ovo-vejetaryen deniyor. Doğrusu aslına bakarsak birinde hayvanlara meydana getirilen zulüm, birinde sıhhatli yaşam yatıyor diyebiliriz. Vegan ve vejetaryen arasındaki farkı da bu şekilde tanımlamış olalım.

images (1)Vegan ünlüler

Tabaklarında hayvansız bir yaşama evet diyerek vegan ya da vejetaryen olmayı benimseyen ünlülerin bir çok bununla birlikte rol model de olabiliyor bu beslenme biçimini tercih etmeyi düşünenlere. Ünlüler yapıyorsa doğrudur, ünlüler giyiyorsa güzeldir, ünlüler diyorsa vardır bir bilmiş olduğu tutkusu ile bağlandığımız “meşhur yaşamlar” artık yaşamımıza ve seçimlerimize de sirayet etti diyebiliriz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir